Çin’den Sivil Kaynak Seferberliği Yasasında Genişleme
Çin Halk Cumhuriyeti, Tayvan Boğazı’ndaki gerilimi artırabilecek önemli bir yasal düzenlemeye imza attı. 4 Eylül 2026 tarihinde Ulusal Halk Kongresi tarafından kabul edilen Ulusal Savunma Seferberlik Yasası’nın revize edilmiş hali, 1 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girecek. Bu yeni yasa, Çin’in ulusal egemenliği, birliği, toprak bütünlüğü, güvenliği ve kalkınma çıkarlarının “doğrudan tehdit altında” olduğu durumlarda sivil kaynakları askeri amaçlar için kullanma yetkisini genişletiyor.
Yasa, daha önce “talep etme” olarak geçen sivil varlıkların kullanımını “kamulaştırma” olarak değiştirerek, Halk Kurtuluş Ordusu’nun (PLA) el koyduğu sivil varlıklar üzerinde daha kapsamlı ve kalıcı bir kontrol iması taşıyor. Bu değişiklik, özellikle askeri nakliye kapasitesi ve insansız hava aracı (İHA) üretimi gibi alanlarda PLA’ya önemli avantajlar sağlayabilir. Çin’in sivil drone endüstrisinin küresel üretimin yaklaşık %70‘ini oluşturduğu düşünüldüğünde, bu adımın stratejik önemi daha da artıyor.
Tayvan’dan 3 Bin İHA Filosu ve ABD’ye 20 Milyar Dolarlık Yatırım Hamlesi
Pekin’den gelen bu adımlara karşılık Tayvan, savunma kapasitesini güçlendirmeye yönelik somut adımlar atmaya devam ediyor. Ada, artan savunma tehditlerine karşı 3 bin yeni insansız hava aracından (İHA) oluşan bir filo kurmayı planladığını duyurdu. Bu plan, Tayvan’ın “kirpi stratejisi” olarak bilinen asimetrik savunma yaklaşımının bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Tayvan Yasama Yuanı, 18 Ağustos 2026 tarihinde, yaklaşık bir yıl süren gecikmenin ardından 2026 genel bütçesini onayladı. Bu bütçe kapsamında, kabinenin 2 milyar dolarlık İHA bütçesi herhangi bir kesinti yapılmadan kabul edildi. Bu bütçe, Tayvan’ın kendi drone endüstrisini geliştirmek için Ekonomik İşler Bakanlığı’na ayrılan 44,2 milyar Yeni Tayvan Doları (yaklaşık 1,38 milyar ABD Doları) ve diğer kabine ajansları için 19,2 milyar Yeni Tayvan Doları (yaklaşık 600 milyon ABD Doları) tutarındaki tedarik bütçelerini içeriyor.
Ekonomik cephede ise Tayvan, ABD ile bağlarını güçlendirme yolunda ilerliyor. Tayvan Ekonomi Bakanı Kung Ming-hsin, 2 Eylül 2026 tarihinde yaptığı açıklamada, Tayvanlı şirketlerin yapay zekâ uygulamalarına yönelik talep doğrultusunda ABD’ye 20 milyar dolarlık ek yatırım yapmayı planladığını duyurdu. Bu yatırım, çip üreticisi TSMC’nin Arizona’daki 100 milyar dolarlık yatırımından ayrı olarak değerlendiriliyor ve Tayvan’ın küresel tedarik zincirindeki kritik rolünü pekiştiriyor.
Askeri Tatbikatlar ve Diplomatik Gerilim
Tayvan Boğazı’ndaki askeri hareketlilik de son dönemde hız kazandı. Çin, 28 Ağustos 2026 tarihinde Tayvan Boğazı’nın orta hattına 28 savaş uçağı göndererek ada çevresinde büyük ölçekli askeri tatbikatlar gerçekleştirdi. Bu tatbikatlar, Pekin’in Tayvan üzerindeki egemenlik iddialarını askeri güç gösterileriyle destekleme politikasının bir parçası olarak görülüyor.
Tayvan ordusu ise 10 Ağustos 2026 tarihinde yıllık “Han Kuang” askeri tatbikatlarını düzenledi. Bu tatbikatlarda, Çin’in olası bir saldırısına karşı stratejik öneme sahip Penghu Adaları’na yönelik hava indirme ve kıyıdan çıkarma saldırısını püskürtme senaryosu uygulandı. Tatbikatın sivil savunma bölümünde ise olası bir Çin saldırısı veya afet durumunda vatandaşların iletişimini sürdürme yeteneğini test etmek amacıyla mobil internet hızları kasıtlı olarak yavaşlatıldı.
Diplomatik alanda da gerilimler yaşandı. Çin ve Endonezya’nın 12 Ağustos 2026 tarihinde Tayvan’ın doğusunda ortak tatbikat düzenleme planı, Taipei’nin sert tepkisini çekti. Tayvan hükümeti, bu tatbikatı “tehlikeli” ve “askeri provokasyon” olarak nitelendirerek kınadı. Çin Savunma Bakanlığı ise 14 Ağustos 2026‘da Tayvan’ın Han Kuang tatbikatlarını “savaş paniğini körükleyen, israfa dayalı bir gösteri” olarak değerlendirdi.
Arka Plan
Tayvan meselesi, 1949‘da Çin iç savaşının sona ermesiyle ortaya çıkan ve günümüze kadar devam eden karmaşık bir jeopolitik sorundur. Çin Halk Cumhuriyeti, demokratik yollarla yönetilen Tayvan’ı kendi topraklarının ayrılmaz bir parçası olarak görmekte ve “Tek Çin” ilkesini dış politikasının temel taşı yapmaktadır. Tayvan ise kendisini anayasası ve demokratik yollarla seçilmiş liderleriyle bağımsız bir ülke olarak tanımlamaktadır.
ABD, 1979 tarihli Tayvan İlişkileri Yasası ile Tayvan’ın savunma kapasitesine destek verme yükümlülüğünü sürdürmektedir. Ancak Washington’ın Tayvan’a yönelik politikası, Pekin’i kışkırtmaktan kaçınan ancak adanın bağımsızlık iddialarını da tanımayan “stratejik belirsizlik” üzerine kuruludur. Bu durum, bölgedeki gerilimi sürekli canlı tutan bir faktör olarak öne çıkmaktadır.
Ne Anlama Geliyor?
Çin’in Ulusal Savunma Seferberlik Yasası’ndaki değişiklikler, Pekin’in Tayvan’a yönelik olası bir askeri operasyonda sivil kaynakları daha etkin kullanma niyetini gösteriyor. Bu durum, Tayvan’ın savunma planlamasında yeni stratejiler geliştirmesini zorunlu kılıyor. Tayvan’ın 3 bin İHA’lık filo kurma ve 2 milyar dolarlık drone bütçesini onaylama kararı, asimetrik savaş kapasitesini artırma çabasının somut bir göstergesidir.
Tayvanlı şirketlerin ABD’ye yapay zekâ odaklı 20 milyar dolarlık ek yatırım planı, Tayvan’ın küresel teknoloji tedarik zincirindeki vazgeçilmez konumunu pekiştirirken, ABD ile ekonomik ve stratejik bağlarını daha da güçlendiriyor. Bu yatırımlar, Tayvan’ın yarı iletken üretimindeki liderliğini korumasına ve ABD’nin kendi çip üretimini artırma hedeflerine katkıda bulunmasına yardımcı oluyor. Küresel ekonominin yaklaşık %60‘ı Tayvan’da üretilen yarı iletkenlere bağımlı olduğundan, bu gelişmelerin dünya ekonomisi üzerinde geniş çaplı etkileri olması bekleniyor.
