Ethereum Glamsterdam Yükseltmesiyle Kapasiteyi Üçe Katlıyor
Ethereum ağı, 2026 yılının dördüncü çeyreğinde gerçekleşmesi beklenen Glamsterdam yükseltmesiyle önemli bir kapasite artışına hazırlanıyor. Bu güncelleme, ağın temel işlem hacmini yaklaşık üç katına çıkararak mevcut 60 milyonluk gaz limitini 200 milyon gaz limitine yükseltmeyi hedefliyor. Ethereum Vakfı, 24 Ağustos 2026 tarihinde gaz yeniden fiyatlandırma planlarını detaylandırdı.
Glamsterdam, işlem süreçlerini paralelleştirmeyi, blok kapasitesini genişletmeyi ve veritabanı şişkinliğini önlemeyi amaçlıyor. Yükseltme, EIP-8037 ve EIP-8038 teklifleriyle durum oluşturma ve erişim maliyetlerini ayarlayarak gaz ücretlerinin operasyonların gerçek kaynak tüketimini daha doğru yansıtmasını sağlayacak.
Akıllı Sözleşmeler İçin Yeni Maliyet Riskleri
Ethereum Vakfı tarafından yapılan testler, gaz yeniden fiyatlandırma değişikliklerinin çoğu akıllı sözleşmeyi etkilemediğini gösteriyor. Ancak, sabit gaz varsayımlarına dayanan küçük bir akıllı sözleşme grubunun, güncellemeler yapılmadığı takdirde bozulma veya performans düşüşü yaşama riski bulunuyor. Geliştiricilerin, etkilenen uygulamaları Platåberget test ağında test etmeleri öneriliyor.
Bu değişiklikler, özellikle yeni hesaplar, depolama alanları ve dağıtılan bayt kodu gibi kalıcı durum oluşturan sözleşmelerin gaz maliyetlerini artıracak. EIP-8037, yeni durum oluşturmanın maliyetini artırarak ve ayrı ayrı ölçerek durum büyümesini sürdürülebilir kılmayı hedefliyor. EIP-8038 ise durum erişim maliyetlerini artırarak güncel durum boyutundaki performanslarını yansıtacak.
Kuantum Dirençli Staking Anahtarları İçin Taslak Teklif Sunuldu
Ethereum araştırmacıları, 24 Ağustos 2026 tarihinde ağın doğrulayıcı yatırma sözleşmesini yeniden inşa etmek üzere bir taslak teklif sundu. Bu teklif, gelecekteki kuantum dirençli doğrulayıcı anahtarları için bir yol açmayı ve mevcut BLS formatındaki yeni yatırımları durdurmayı amaçlıyor. Şu anda stake edilmiş yaklaşık 42.4 milyon ETH, güncel fiyatlarla yaklaşık 104 milyar dolar değerinde olup, eliptik eğri kriptografisiyle korunuyor.
Bu plan, mevcut stakerlar için anında bir değişiklik yaratmıyor ve acil bir güvenlik yükseltmesi değil. Ancak, Ethereum Vakfı’nın 2029 yılı civarında tam korumayı hedeflediği uzun vadeli bir stratejinin ilk adımı olarak görülüyor. Taslak teklif, gelecekteki kimlik bilgisi formatlarını barındırmak için değişken uzunlukta alanlar ve bir şema tanımlayıcı ekliyor.
Hegotá Yükseltmesi İçin 66 Teklif Değerlendiriliyor
Ethereum çekirdek geliştiricileri, 2027’de gerçekleşmesi hedeflenen Hegotá yükseltmesi için 66 teklifi gözden geçiriyor. Bu teklifler arasında, sansürü azaltmayı hedefleyen FOCIL (Fork-choice enforced Inclusion Lists) gibi önemli öneriler bulunuyor. FOCIL, doğrulayıcılardan oluşan bir komitenin işlemleri bloklara zorlamasına izin vererek blok üreticilerinin belirli aktiviteleri ağdan dışlama yeteneğini azaltacak.
Ayrıca, gizlilik odaklı EIP’ler (EIP-8141, EIP-8250, EIP-8272) de Hegotá’ya dahil edilmek üzere değerlendiriliyor. Bu teklifler, son kullanıcılara doğrudan gizlilik özellikleri sunmak yerine, uygulama geliştiricilerine Ethereum’un temel katmanı üzerinde özel işlem akışları oluşturmaları için düşük seviyeli araçlar sağlamayı amaçlıyor. Hegotá yükseltmesinin Verkle Ağaçları’nı da tanıtması bekleniyor.
Arka Plan
Ethereum, Vitalik Buterin tarafından 30 Temmuz 2015 tarihinde kullanıma sunulan, merkeziyetsiz bir platformdur. Ağ, akıllı sözleşme işlevselliği ile öne çıkar ve Ether (ETH) platformun ana kripto para birimidir. Ethereum, sürekli olarak güncellemelerle protokolünü geliştirmeyi hedefliyor. Daha önceki önemli yükseltmeler arasında, 7 Mayıs 2025 tarihinde devreye giren Pectra yükseltmesi yer alıyor.
Pectra yükseltmesi, EIP-7251 ile doğrulayıcıların maksimum etkili bakiyesini 32 ETH’den 2048 ETH’ye yükseltti. Ayrıca EIP-7702, harici olarak sahip olunan hesapları (EOA) akıllı sözleşme yetenekleriyle donatarak işlem birleştirme ve gaz sponsorluğu gibi özellikler getirdi.
Kullanıcıya Etkisi
Glamsterdam yükseltmesiyle hedeflenen 200 milyon gaz limiti, Ethereum ağındaki işlem hızını ve kapasitesini önemli ölçüde artıracak. Bu durum, özellikle yoğun kullanım dönemlerinde işlem ücretlerinin düşmesine ve onay sürelerinin kısalmasına yardımcı olabilir. Ancak, EIP-8037 ve EIP-8038 ile gelen gaz yeniden fiyatlandırması, özellikle eski veya optimize edilmemiş akıllı sözleşmeler için maliyet artışlarına yol açabilir. Geliştiricilerin bu değişikliklere uyum sağlaması, kullanıcıların sorunsuz bir deneyim yaşaması için kritik önem taşıyor.
Kuantum dirençli staking anahtarları için sunulan taslak teklif, uzun vadede Ethereum’un güvenliğini güçlendirecek. Şu anda 104 milyar dolar değerindeki stake edilmiş ETH’nin gelecekteki kuantum bilgisayar tehditlerine karşı korunması, ağın bütünlüğü ve yatırımcı güveni açısından hayati bir adım. Bu gelişme, doğrudan bugünkü kullanıcıları etkilemese de, Ethereum’un gelecekteki siber tehditlere karşı hazırlıklı olduğunu gösteriyor.
Yakın zamanda yaşanan bir diğer gelişme ise Binance’in 27 Ağustos 2026 tarihinde Ethereum ağı için planlı cüzdan bakımı yapmasıydı. Bu bakım nedeniyle ETH yatırma ve çekme işlemleri geçici olarak durduruldu. Bu tür bakımlar, ağın genel sağlığı ve güvenliği için rutin olsa da, kullanıcıların işlem yapma yeteneklerini kısa süreliğine etkileyebilir.
