Antarktika Deniz Buzunda Endişe Verici Gerileme
Antarktika’daki kış deniz buzu, uzun vadeli ortalamanın yaklaşık bir milyon kilometrekare altında kalarak kayıtlardaki en düşük üçüncü seviyeye geriledi. Bu durum, buz olması gereken yerde Fransa büyüklüğünde açık bir okyanus alanının oluşmasına neden oldu. Bilim insanları, gezegenin iklimi ve deniz yaşamı için kritik öneme sahip olan bu kıtadaki deniz buzu kaybının hızlandığını belirtiyor.
Uydu gözlemlerinin başladığı 1979’dan bu yana kaydedilen en düşük dört kış maksimumunun tamamı, son dört yıl içinde yaşandı. Bu yılki veriler, deniz buzunun 14 Eylül’de 17,59 milyon kilometrekare ile zirveye ulaştığını gösterdi. Bu rakam, ortalama maksimum seviyenin yaklaşık bir milyon kilometrekare veya İspanya’nın yaklaşık iki katı büyüklüğünde bir alan kadar altında kaldı.
Kuzey Kutbu’nda Hızlanan Isınma ve Buz Kaybı
Avrupa Birliği’nin Copernicus Deniz Hizmetini yöneten Mercator Ocean International tarafından yayımlanan 10’uncu Okyanus Durumu Raporu, kutup sularındaki benzeri görülmemiş ısınmanın deniz buzlarını eriterek ekosistemleri dönüştürdüğünü ortaya koydu. Rapora göre, küresel okyanus yüzeyinin yaklaşık yüzde 20‘sini oluşturan kutup bölgeleri, küresel ısınmanın en sert etkilerini yaşıyor.
1982 ile 2024 yılları arasında Kuzey Kutbu’ndaki deniz yüzeyi ve deniz buzu yüzey sıcaklığı toplam 4,2 santigrat derece arttı. Bu artış, on yıl başına yaklaşık 1 santigrat dereceye denk geliyor. Dünya genelindeki deniz yüzeyi sıcaklıkları ise aynı dönemde on yılda ortalama 0,12 santigrat derece yükseldi.
Sibirya’nın kuzeyindeki Kara Denizi’nde sıcaklık artışı daha uç boyutlara ulaştı. Bölgede 1982’den bu yana kaydedilen sıcaklık artışı 6,7 santigrat dereceyi bulurken, on yıllık artış oranı 1,68 santigrat derece olarak ölçüldü. Sıcaklıkların yükselmesiyle birlikte Kuzey Kutbu’ndaki deniz buzu alanı 1979’dan bu yana her on yılda yaklaşık 500.000 kilometrekare daraldı. Bu erime hızı, her 10 yılda İspanya büyüklüğünde bir buzul alanının yok olması anlamına geliyor.
Grönland ve Antarktika’dan Toplam 12,5 Trilyon Ton Buz Kaybı
Uluslararası bir araştırma ekibinin uzun dönemli uydu kayıtlarını incelemesiyle hazırlanan rapora göre, Grönland ve Antarktika son 50 yılda toplam 12,5 trilyon ton buz kaybetti. Bu devasa kayıp, küresel deniz seviyesini 3 santimetreden fazla yükseltti.
Araştırmaya göre buz kaybının büyük bölümü Grönland’dan kaynaklandı. Grönland’da yıllık kayıp 1980’lerde ortalama 66 milyar tonken, 2010’lu yıllarda yaklaşık 291 milyar tona yükseldi. Antarktika’da da benzer bir hızlanma görüldü; yıllık buz kaybı 53 milyar ton seviyesinden başlayarak 202 milyar tonun üzerine çıktı.
Arka Plan
Kutup bölgelerindeki buzullar, Dünya’nın iklim sistemi için hayati bir rol oynar. Güneş ışınlarını uzaya geri yansıtarak gezegenin aşırı ısınmasını engellerler. Bu buz tabakaları, aynı zamanda küresel deniz seviyesini düzenleyen önemli su rezervuarlarıdır. Ancak, artan küresel sıcaklıklar bu hassas dengeyi bozuyor.
İklim değişikliği, kutup bölgelerinde “Arktik amplifikasyonu” olarak bilinen bir fenomenle, küresel ortalamadan çok daha hızlı bir ısınmaya yol açıyor. Bu durum, buzulların erime hızını artırarak deniz seviyelerinin yükselmesine ve dünya genelinde kıyı bölgeleri için ciddi tehditler oluşturmasına neden oluyor.
Ne Anlama Geliyor?
Kutup buzullarındaki bu hızlanan erime, dünya genelindeki kıyı şehirlerini ve ekosistemleri doğrudan etkileyecek sonuçlar doğuruyor. Deniz seviyelerindeki yükseliş, kıyı bölgelerinde sel ve erozyon riskini artırıyor. Bu durum, altyapı tesislerini, yerleşim birimlerini ve tarım alanlarını tehdit ediyor.
Özellikle Antarktika’daki deniz buzu kaybı, imparator penguen popülasyonlarını yok olma tehlikesiyle karşı karşıya getiriyor. 2022’de kaydedilen rekor düşük deniz buzu seviyeleri, tarihte ilk kez imparator penguenlerde geniş çaplı bir üreme başarısızlığına yol açtı. Yaşamlarını sürdürmek, avlanmak ve üremek için sabit deniz buzuna ihtiyaç duyan bu türün yavruları, su geçirmez tüyleri çıkmadan dondurucu suya düşerek hayatını kaybediyor.
Uzmanlar, sıcaklık artışının 1,5 derece ile sınırlı kalması durumunda bile en yoğun kayıp döneminde yılda yaklaşık 2 bin buzulun yok olacağını öngörüyor. Eğer sıcaklık artışı 4 dereceye ulaşırsa, bu sayı yılda 4 bine kadar çıkabilir. Bu durum, dağ ekosistemlerini, su döngüsünü ve bölgedeki canlı topluluklarını da derinden etkileyecek.
