BM 81. Genel Kurulu New York’ta Başladı
Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu, 22 Eylül 2026 Salı günü New York’ta kapılarını açtı. “Güveni Yeniden Tesis Etmek, Dönüşümü Yönetmek: Herkes İçin Sonuç Üreten BM” temasıyla toplanan Genel Kurul, 28 Eylül’e kadar dünya liderlerini ağırlayacak. Yaklaşık 130 devlet ve hükümet başkanının katılımıyla gerçekleşen bu kritik diplomatik zirve, küresel barış ve işbirliği arayışlarına sahne oluyor.
Genel Kurul’un ana gündem maddeleri arasında Gazze ve Ukrayna’daki devam eden savaşlar, bölgesel krizler, iklim değişikliği, ekonomik eşitsizlikler, yapay zeka ve uluslararası kurumların etkinliğinin artırılması yer alıyor. Liderler, bu zorlu başlıklar altında çözüm yolları aramak üzere yoğun diplomatik temaslar gerçekleştirecek.
Küresel Krizler ve BM’nin Geleceği Masada
BM 81. Genel Kurulu, dünyanın dört bir yanında süregelen çatışmaların ve insani krizlerin gölgesinde toplanıyor. Gazze’deki savaş ve insani kriz, Ukrayna’daki gerilim, Sudan’daki çatışmalar ve Ortadoğu’daki bölgesel sorunlar, liderlerin konuşmalarında ve ikili görüşmelerinde öncelikli konular arasında bulunuyor.
İklim değişikliği, Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri, küresel sağlık ve pandemi hazırlığı gibi uzun vadeli sorunlar da Genel Kurul’da geniş yer bulacak. Ayrıca, yapay zeka ve teknolojik dönüşümün küresel yönetişim üzerindeki etkileri de önemli başlıklar olarak öne çıkıyor.
Erdoğan 16. Kez BM Kürsüsünde
Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, BM 81. Genel Kurulu’nun ilk gününde, 22 Eylül Salı günü yerel saatle 11.20’de Genel Kurul’a hitap edecek. Bu, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın BM kürsüsüne 16. kez çıkışı olacak.
Erdoğan’ın konuşmasında, Türkiye’nin uluslararası sistem, bölgesel gelişmeler ve küresel adalet konusundaki yaklaşımını dile getirmesi bekleniyor. Özellikle BM Güvenlik Konseyi’nin reformu ve uluslararası kurumların daha demokratik ve şeffaf bir yapıya kavuşması gerektiği yönündeki çağrıları gündeme getireceği tahmin ediliyor.
Netanyahu ve Abbas Gündemi
Genel Kurul haftasının dikkat çeken başlıklarından biri de İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun katılımı. Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) tarafından 2024 yılında hakkında çıkarılan tutuklama kararına rağmen Netanyahu’nun Genel Kurul’da konuşma yapması bekleniyor. ABD yönetimi, Netanyahu’nun ABD’de tutuklanmayacağını açıkladı.
Öte yandan, Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas’ın durumu da diplomatik gündemin önemli bir parçası. ABD’nin vize talebini bir kez daha reddetmesi nedeniyle Abbas’ın Genel Kurul’a video bağlantısıyla hitap etmesi bekleniyor.
Arka Plan: BM’nin Değişen Rolü ve Reform İhtiyacı
Birleşmiş Milletler, 1945 yılında kurulduğundan bu yana uluslararası barış ve güvenliği koruma misyonunu üstlendi. Ancak son yıllarda Gazze, Ukrayna ve Sudan gibi bölgelerdeki krizleri çözmekte yetersiz kaldığı yönünde eleştirilerle karşı karşıya.
Özellikle BM Güvenlik Konseyi’nin daimi üyelerinin veto hakkı, uluslararası kararların alınmasında önemli bir engel teşkil ediyor. Bu durum, BM’nin değişen küresel dengelere uyum sağlaması ve daha etkin bir yönetişim yapısı oluşturması gerektiği tartışmalarını beraberinde getiriyor.
Pratik Etki: Küresel Piyasalar ve Diplomasi İyimserliği
BM Genel Kurulu’nun başlamasıyla birlikte küresel piyasalar, liderler düzeyinde yürütülecek görüşmelere ilişkin iyimserlikle haftaya pozitif bir başlangıç yaptı. Özellikle ABD ile Çin arasında beklenen görüşmelerden olumlu sinyaller gelmesi, Asya borsalarında risk iştahını artırdı.
Diplomatik temasların, Orta Doğu’daki bölgesel gerilimler ve Rusya-Ukrayna savaşı gibi enerji ve gıda fiyatları üzerinde etkili olan krizlere çözüm bulma potansiyeli, küresel ekonomiler için umut vaat ediyor. Ancak, somut ilerleme sağlanıp sağlanamayacağı, zirve boyunca yapılacak görüşmelerin seyrine bağlı olacak.
Guterres’in Son Genel Kurulu ve Yeni Genel Sekreter Arayışı
Bu yılki Genel Kurul, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres için görev süresinin sonuna işaret ediyor. Guterres’in ikinci ve son görev süresi 31 Aralık 2026’da sona erecek. Bu nedenle, Guterres’in son Genel Kurul konuşmasında, çok taraflı işbirliğinin güçlendirilmesi mesajını vermesi bekleniyor.
Yeni BM Genel Sekreteri’nin belirlenmesine ilişkin süreç de devam ediyor. Yeni genel sekreterin 1 Ocak 2027’de göreve başlaması öngörülüyor. Genel Kurul haftasında yürütülecek diplomatik temasların, yeni genel sekreterin belirlenmesi süreci açısından da önem taşıdığı belirtiliyor.
