Manchester Derbisi’nde VAR Skandalı: Hakem Kurulu ‘Hata’ Dedi
Premier Lig’deki Manchester derbisinde yaşanan kritik bir pozisyon, Video Yardımcı Hakem (VAR) sistemini ve ofsayt kurallarını yeniden tartışmaların merkezine taşıdı. Manchester City’nin Manchester United’ı mağlup ettiği karşılaşmada Erling Haaland’ın attığı gol, Profesyonel Oyun Hakemleri Kurumu (PGMOL) tarafından “hatalı değerlendirme” olarak kabul edildi. Bu açıklama, futbol kamuoyunda büyük yankı uyandırdı ve VAR’ın etkinliği üzerine yeni bir tartışma başlattı.
PGMOL, 13 Eylül 2026 tarihli açıklamasında, Old Trafford’da oynanan maçın 60. dakikasında atılan golde, ofsayt pozisyonundaki Enzo Fernandez’in oyuna müdahalesinin VAR tarafından doğru yorumlanamadığını belirtti. Kurum, golün iptal edilmesi gerektiğini kabul ederek, yüksek tansiyonlu derbideki bu kararın maçın sonucunu doğrudan etkilediğini vurguladı.
Tartışmalı Gol ve Hakem Kurulunun Kabulü
Manchester derbisinde Erling Haaland’ın attığı golde, yardımcı hakem başlangıçta ofsayt bayrağını kaldırmıştı. Ancak VAR incelemesinin ardından gol geçerli sayıldı. PGMOL’un yaptığı detaylı incelemede, ofsayt pozisyonunda bulunan Enzo Fernandez’in topa dokunmamasına rağmen, varlığının Manchester United savunmasını etkilediği sonucuna varıldı.
Bu durum, Uluslararası Futbol Birliği Kurulu (IFAB) yönergelerinin yorumlanmasındaki zorlukları ortaya koydu. PGMOL sözcüsü, VAR’ın Fernandez’in pozisyonunun etkisini muhtemelen fark etmediğini ve saha kenarında inceleme tavsiye etmesi gerektiğini ifade etti. Bu itiraf, taraftarlar ve yorumculardan gelen yoğun eleştirilerin ardından geldi.
Ofsayt Kuralı ve VAR’ın Yorumlanması
Ofsayt kuralı, futbolun en karmaşık kurallarından biri olmaya devam ediyor ve VAR’ın devreye girmesiyle birlikte yorumlama farklılıkları daha da belirginleşti. “Oyuna müdahale etmek,” “rakibe müdahale etmek” ve “avantaj elde etmek” gibi ifadeler, hakemler için adli bir bilmeceye dönüştü. Premier Lig’in kendi istatistikleri, 2021’den bu yana ofsayt müdahalelerinde %23 artış olduğunu gösteriyor.
Ancak, 2024 YouGov anketine göre VAR’a olan kamu güveni %38’e düşmüş durumda. Bu durum, sorunun yalnızca teknolojide değil, uygulanan kurallar kitabında ve yorumlama biçiminde yattığını gösteriyor. Eski Manchester City yıldızı Micah Richards da hakemlerin ve VAR’ın maçın kritik anlarını doğru yönetemediğini belirterek hakemlik standartlarını eleştirdi.
Türkiye’de Yabancı VAR Hakemi Kararı
Türkiye Futbol Federasyonu (TFF), 14 Ağustos 2026 tarihinde aldığı sürpriz bir kararla Trendyol Süper Lig’de yeni sezonda yabancı VAR hakemlerinin görev yapabileceğini duyurdu. TFF Başkanı İbrahim Hacıosmanoğlu, bu adımın Türk hakemlerinin gelişimini desteklemek ve sahadaki yönetimlerine tam anlamıyla odaklanabilmelerini sağlamak amacıyla atıldığını belirtti.
Hacıosmanoğlu, UEFA ve FIFA tarafından üst düzey organizasyonlarda görevlendirilmiş, uluslararası tecrübeye sahip VAR hakemlerinden belirlenen protokol çerçevesinde faydalanılacağını ifade etti. Bu kararın, Türk futbolunda hakem kararlarıyla ilgili tartışmaları azaltma ve adaleti artırma hedefi taşıdığı düşünülüyor.
Arka Plan: Dünya Kupası ve Genişleyen VAR Yetkileri
2026 FIFA Dünya Kupası, VAR sisteminin yetki alanının genişletildiği önemli bir turnuva oldu. FIFA, maçlarda adaleti sağlamak adına yeni protokoller devreye soktu. Yarı otomatik ofsayt teknolojileri ve top içi sensörler gibi gelişmiş sistemler sayesinde VAR, geçmiş yıllara göre çok daha fazla pozisyonda hakemlere yardımcı olmaya başladı.
Yeni düzenlemeye göre VAR sistemi; hatalı verilen korner kararlarında, ikinci sarı kart pozisyonlarında ve gol veya penaltıyla sonuçlanan ataklar öncesindeki hücum faullerinde inceleme yapabiliyor. Ayrıca, 2026 Dünya Kupası’nın en dikkat çekici yeniliklerinden biri de şeffaflık protokolü kapsamında VAR incelemesinin ardından verilen kararların maçın orta hakemi tarafından seyircilere sesli olarak açıklanması oldu. Ancak ABD basını, VAR’ın futbolu daha adil hale getirirken oyunun heyecanını ve duygusunu zedelediğini savunarak sistemi “Dünya Kupası’nın en büyük kabusu” olarak nitelendirdi.
Pratik Etki: Güven ve Adalet Arayışı
VAR ve hakem teknolojisindeki bu gelişmeler, futbolun temel dinamiklerini derinden etkiliyor. Bir yandan hatalı kararların önüne geçilmesi hedeflenirken, diğer yandan kararların alınma süresi ve şeffaflığı konusunda yeni sorunlar ortaya çıkıyor. Özellikle stadyumdaki taraftarların, televizyon başındaki izleyicilere göre daha az bilgiye sahip olması, “VAR kaosu” olarak adlandırılan bir duruma yol açıyor.
Türkiye’de çipli top teknolojisinin Süper Lig’e gelmesi yönündeki kulüplerin ortak kararı da bu teknolojik dönüşümün bir parçası. Ancak teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin, ofsayt gibi kuralların yorumlanmasındaki insan faktörü ve bu yorumların tutarlılığı, futbolun adalet arayışındaki en kritik nokta olmaya devam ediyor. Güven eksikliği, sadece futbolun değil, genel olarak adalet kurumlarının da bir sorunu haline geliyor.
Futbolun geleceği, teknolojinin sunduğu imkanlarla birlikte, kuralların netliği ve hakemlerin bu kuralları tutarlı bir şekilde uygulama becerisi arasındaki dengeyi bulmaktan geçiyor. Bu tartışmalar, futbolun sadece bir oyun olmaktan öte, toplumsal adalet algısının da bir yansıması olduğunu gösteriyor.
