Uluslararası Ceza Mahkemesi Başsavcısı Karim Khan Görevden Uzaklaştırıldı
Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Başsavcısı Karim Khan, hakkında ortaya atılan cinsel taciz iddiaları nedeniyle disiplin süreci kapsamında görevinden askıya alındı. UCM Taraf Devletler Meclisi Bürosu, Khan hakkındaki dosyayı, mahkemeye taraf olan 125 devletin değerlendirmesine sunma kararı aldı. Bu gelişme, Khan’ın gelecekteki görevine devam edip etmeyeceğinin belirlenmesi açısından kritik bir öneme sahip.
Khan’ın Görevden Alınma Süreci
UCM Taraf Devletler Meclisi Bürosu, Başsavcı Karim Khan’ın görevinden derhal geçerli olmak üzere askıya alındığını duyurdu. Büro, dosyayı UCM’ye taraf 125 devletin değerlendirmesine sunacağını bildirdi. Bu kararın, Khan hakkında 2024’te gündeme gelen cinsel taciz ve görevi kötüye kullanma iddialarına ilişkin yürütülen soruşturma sürecinin ardından alındığı belirtildi.
Suçlamalar ve Savunma
Karim Khan, hakkında yöneltilen suçlamaları reddediyor. Avukatları tarafından yapılan açıklamada, askıya alma kararının “hukuka aykırı, usulen adaletsiz ve delillerle desteklenmeyen” bir adım olduğu savunuldu. UCM yönetimi ise askıya alma kararının disiplin sürecinin nihai sonucu anlamına gelmediğini vurguladı. Khan’ın görevden alınıp alınmayacağına, UCM’ye taraf devletlerin özel oturumda yapacağı oylama sonucunda karar verilecek. Bu oturumun tarihi henüz açıklanmadı.
Netanyahu ve Gallant Kararı
Karim Khan’ın dosyası, UCM’nin İsrail-Filistin soruşturması nedeniyle de yakından takip ediliyor. Khan, 2024’te İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ve dönemin Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar gerekçesiyle yakalama emri talep etmişti. UCM hâkimleri daha sonra Netanyahu ve Gallant hakkında yakalama emri çıkarılmasına karar vermişti. Khan, aynı süreçte Hamas liderleri hakkında da 7 Ekim 2023 saldırıları nedeniyle yakalama emri talebinde bulunmuştu.
Tarihsel Öneme Sahip Bir Gelişme
Karim Khan, Mayıs 2025’ten bu yana gönüllü izindeydi ve UCM Savcılık Ofisi’ni fiilen yönetmiyordu. Ancak bu son karar, Khan’ın UCM’deki konumu açısından yeni ve daha ağır bir aşama anlamına geliyor. Khan, UCM tarihinde denetim organı tarafından resmen askıya alınan ilk başsavcı oldu. Nihai görevden alma kararı ise yalnızca UCM Taraf Devletler Meclisi tarafından verilebiliyor.
Uluslararası Tepkiler ve Beklentiler
UCM Başsavcısı’nın görevden uzaklaştırılması kararı, uluslararası hukuk camiasında ve ilgili ülkeler nezdinde yakından takip ediliyor. Khan’ın geçmişte aldığı kararlar ve yürüttüğü soruşturmalar göz önüne alındığında, bu gelişmenin uluslararası yargı üzerindeki etkileri merak konusu. Taraf devletlerin vereceği nihai karar, UCM’nin gelecekteki işleyişi ve itibarı açısından da önemli bir gösterge olacak.
Diğer Gelişmeler
Bu arada, Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkeler arasında İsrailli bakanlara yönelik olası yaptırımlar konusunda görüş ayrılıkları yaşanıyor. Almanya’nın, İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir ve Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’e yönelik yaptırımların sadece Ben-Gvir ile sınırlandırılmasını savunması, ortak bir kararın alınmasını engelliyor. Bu durum, uluslararası yaptırımlar ve yargı kararlarının uygulanması konusundaki karmaşıklığı gözler önüne seriyor.
Ayrıca, Birleşmiş Milletler, ABD’nin Küba’ya uyguladığı yaptırımların uluslararası insan hakları hukukuyla bağdaşmadığını belirtiyor. BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk’e göre, yaptırımlar Kübalı çocuklar üzerinde olumsuz etkiler yaratıyor ve insani yardım çabalarını sekteye uğratıyor. Bu durum, yaptırımların insani boyutunu ve uluslararası hukuka uygunluğunu sorgulatıyor.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Büyük Dairesi’nin “Yasak v. Türkiye” başvurusunda açıkladığı ihlal kararı da Türkiye’deki ceza adaleti sistemi hakkında önemli tespitlerde bulundu. Kararda, “örgüt üyeliği” suçlamasıyla yürütülen yargılamalarda kanunilik ilkesinin ihlal edildiği ve insan onurunun zedelendiği belirtildi. İHD, Türkiye’yi AİHM kararlarını eksiksiz uygulamaya çağırdı.
