ABD ve Çin Ticaret Geriliminde Yeni Dönem: 30 Milyar Dolarlık İndirim
Amerika Birleşik Devletleri ve Çin, uzun süredir devam eden ticaret anlaşmazlıklarında önemli bir uzlaşıya vardı. Temmuz 2026 başında kurulan ortak ABD-Çin Ticaret Konseyi ile birlikte, iki ülke arasında 30 milyar dolarlık karşılıklı tarife indirimleri hayata geçirildi. Bu yapısal değişim, haziran ayının sonlarında teknik bir onay süreciyle resmileşti.
Anlaşma, Çin’in Amerikan ticari uçakları ve tarım ürünleri alımlarını yeniden başlatmasını öngörürken, ABD de belirli tüketici ürünlerine uyguladığı tarifeleri azaltacak. Bu hamle, küresel enflasyon baskıları ve ABD’nin yerlileştirme girişimlerinin başarısız olması gibi ekonomik gerçekliklerin bir sonucu olarak değerlendiriliyor.
Arka Plan: Uzun Süren Bir Ticaret Savaşı
ABD ile Çin arasındaki ticaret gerilimi, 2018 yılında ABD Başkanı Donald Trump döneminde Çin’in “haksız ticaret uygulamaları” olarak nitelendirilen eylemlerine karşı tarifelerle başladı. Bu politikalar, ticaret açığını azaltma ve fikri mülkiyet hırsızlığını engelleme amacı taşıyordu.
Son dönemde ABD’de tarifelerle ilgili önemli bir hukuki gelişme yaşandı. ABD Yüksek Mahkemesi, 20 Şubat 2026 tarihinde, Trump yönetiminin Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası (IEEPA) kapsamında uyguladığı bazı tarifelerin anayasaya aykırı olduğuna hükmetti. Bu karar sonucunda, ABD hükümeti ithalatçı şirketlere toplamda 81 milyar dolarlık geri ödeme yaptı.
Yüksek Mahkeme kararının ardından, ABD’nin ulusal ortalama tarife oranı ocak ayındaki yaklaşık %10’dan, şubat ayından sonra yaklaşık %6,7’ye düştü. Ancak Çin ile olan ticarette durum farklı seyretti; ithalat değerleri şubat ayından bu yana yaklaşık %7 oranında düşmeye devam etti. Mayıs 2026 itibarıyla Çin, ABD’nin başlıca ticaret ortakları arasında hala en yüksek etkili tarife oranı olan %23,4 ile karşı karşıya bulunuyor.
Pekin’den Misilleme Adımları: Şirketlere Kısıtlamalar
Ticaret ilişkilerindeki bu karmaşık tabloya rağmen, Çin de ABD’nin adımlarına karşılık vermeye devam ediyor. 22 Haziran 2026 tarihinde Çin Ticaret Bakanlığı, ABD merkezli 10 şirketi ihracat kontrol listesine ekledi. Bu şirketler arasında nadir toprak elementi üreticileri MP Materials Corp. ve USA Rare Earths ile insansız hava aracı üreticileri Teal Drones ve Jaia Robotics gibi firmalar yer alıyor.
Ayrıca Çin Maliye Bakanlığı, 46 Amerikan şirketinin kamu alım projelerine katılmasını yasakladığını duyurdu. Bu adımlar, ABD Savunma Bakanlığı’nın kısa süre önce güncellediği ve aralarında Alibaba Group ile BYD gibi şirketlerin de bulunduğu “Çin ordusuyla bağlantılı” olduğu iddia edilen firmalar listesine yanıt niteliği taşıyor.
Yeni Ticaret Mekanizmaları ve Gelecek Beklentileri
ABD ve Çin arasındaki ticaret ilişkilerini daha istikrarlı bir zemine oturtma çabaları sürüyor. ABD, temmuz ayının başlarında, Çin ile hassas olmayan sektörlerde satın alma taahhütleri ve daha düşük tarifeler belirlemek üzere ortak bir ticaret kurulu oluşturulması önerisi hakkında duruşmalar düzenledi.
Önümüzdeki dönemde, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in eylül ayının sonlarında ABD’de bir araya gelmesi bekleniyor. Bu zirvenin öncelikli hedefi, yeni anlaşmalardan ziyade mevcut taahhütlerin gözden geçirilmesi ve ABD-Çin ilişkilerinde istikrarın korunması olacak. ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, Çin’in Ekim 2025’te nadir toprak elementleri kısıtlamalarını bir yıl erteleme taahhüdüne uyumunun “kusursuz olmadığını” belirtti.
Diğer yandan, ABD’nin 24 Temmuz 2026’ya kadar 60 ülke ve bölgeden yapılan ithalata yönelik yeni Bölüm 301 tarifeleri uygulamaya koyması bekleniyor. Bu tarifeler, zorla çalıştırma iddialarına ilişkin soruşturmaların bir sonucu olarak, mevcut Bölüm 122 tarifelerinin yerini alacak. Bu durum, kimya sektörü gibi bazı endüstrilerde belirsizliği artırıyor.
Kullanıcıya Etkisi ve Ekonomik Yansımaları
ABD ve Çin arasındaki bu ticaret dinamikleri, küresel tedarik zincirleri ve tüketiciler üzerinde doğrudan etkiler yaratıyor. 30 milyar dolarlık tarife indirimleri, özellikle ABD’li tüketiciler için bazı ithal ürünlerin maliyetini düşürebilir. Çin’in Boeing uçakları ve tarım ürünleri alımlarını yeniden başlatması, Amerikan havacılık ve tarım sektörleri için önemli bir ekonomik canlanma anlamına geliyor.
Ancak Çin’in Amerikan şirketlerine yönelik ihracat kontrol listeleri ve kamu ihalesi yasakları, özellikle nadir toprak elementleri ve savunma sanayisi gibi stratejik alanlarda faaliyet gösteren firmalar için yeni zorluklar yaratıyor. Bu kısıtlamalar, şirketlerin tedarik zincirlerini yeniden yapılandırmasına ve alternatif pazarlar aramasına neden olabilir.
Genel olarak, ABD-Çin ticaret ilişkilerindeki bu karmaşık denge, küresel ekonomideki belirsizliği sürdürüyor. Analistler, iki büyük ekonominin tamamen ayrışmasının (decoupling) yıkıcı sonuçlar doğuracağını ve mevcut durumun “yüksek düzeyde yönetilen bir sürtüşme” olarak devam edeceğini belirtiyor. Bu durum, hem işletmelerin hem de tüketicilerin gelecekteki maliyet ve erişim beklentilerini şekillendirmeye devam edecek.
