AB Kamu Alımlarında ‘Açık Kaynak Önce’ Yaklaşımını Benimsedi
Avrupa Birliği, 3 Haziran 2026 tarihinde yayımladığı dönüm noktası niteliğindeki Teknoloji Egemenliği Paketi ile kamu alımlarında açık kaynak yazılımlara öncelik verilmesini yasal bir zorunluluk haline getirdi. Bu yeni Açık Kaynak Stratejisi, AB’nin dijital bağımsızlığını güçlendirmeyi ve dış teknoloji sağlayıcılarına olan bağımlılığını azaltmayı hedefliyor.
Paket kapsamında yer alan Bulut ve Yapay Zeka Geliştirme Yasası (CADA), kamu idarelerinin bulut ve yapay zeka yazılımları tedarikinde açık kaynak çözümleri tercih etmesini zorunlu kılacak. Avrupa Komisyonu, AB’nin şu anda Avrupa dışı tescilli yazılımlara yıllık 264 milyar avro harcadığını ve bu bağımlılığı azaltmayı amaçladığını belirtti.
ABD, Gelişmiş Yapay Zeka Modellerine İhracat Kısıtlaması Getirdi
Amerika Birleşik Devletleri Ticaret Bakanlığı, 12 Haziran 2026 tarihinde Anthropic şirketine yönelik bir ihracat kontrol direktifi yayımladı. Bu direktif, Anthropic’in gelişmiş yapay zeka modelleri Mythos ve Fable’ın ihracatı, yeniden ihracatı veya ülke içi transferi için lisans alınmasını zorunlu kılıyor.
Söz konusu kısıtlama, modellerin dünya genelindeki tüm yabancı uyruklu kişilere (ABD’deki Anthropic çalışanları dahil) transferini kapsıyor. 26 Haziran 2026’da ise Ticaret Bakanı Howard Lutnick, Mythos 5 modeli için “belirli güvenilir ortakları” ve onların yabancı uyruklu çalışanlarını bu lisans gerekliliğinden muaf tutan ikinci bir mektup yayımladı. Bu adımlar, yapay zeka teknolojilerinin uluslararası dolaşımına yönelik artan düzenleyici endişeleri gözler önüne seriyor.
AB Siber Dayanıklılık Yasası Yürürlüğe Girdi
Avrupa Birliği’nin 2024 Siber Dayanıklılık Yasası’nın (CRA) ilk maddeleri 11 Haziran 2026 tarihinde yürürlüğe girdi. Bu yasa, AB içinde satılan donanım ve yazılımların daha güvenli hale getirilmesini amaçlıyor. Yasa, işletmeler içinde açık kaynak sorumlusu rolünü de oluşturarak, kullanılan yazılımlar için bir güvenlik politikasının uygulanmasını zorunlu kılıyor.
Anketler, birçok işletmenin CRA hakkında hala bilgi sahibi olmadığını gösteriyor. Yasanın geri kalan yükümlülükleri, önemli mali cezalarla birlikte, 11 Aralık 2027 tarihinden itibaren uygulanmaya başlayacak.
Microsoft’tan Yapay Zeka Lisanslama Koşullarına Güncelleme
Microsoft, Haziran 2026 Ürün Koşulları’nda yapay zeka hizmetleri lisanslamasına ilişkin önemli değişiklikler yaptı. Bu güncellemelerle Azure genelinde yapay zeka uyumluluğu evrensel hale getirildi. Agent 365 lisans önkoşulları yayımlanırken, Azure Local için Azure Hibrit Avantajı hiper birleşik dağıtımlarla sınırlandırıldı.
Ayrıca, Copilot Studio’dan Müşteri Telif Hakkı Taahhüdü tanımı sessizce kaldırıldı ve Office Süitleri, Project ve Visio için yapay zeka modellerini eğitmek amacıyla kullanım yasağı getirildi. Bu değişiklikler, Microsoft’un yapay zeka hizmetleri için lisanslama çerçevesini yeniden yapılandırdığını gösteriyor.
Arka Plan: Dijital Piyasalar Yasası ve Yapay Zeka Hukukunun Yükselişi
Yazılım lisans ve açık kaynak hukuku, özellikle yapay zeka teknolojilerinin yükselişiyle birlikte son yıllarda hızla gelişen bir alan haline geldi. Avrupa Birliği’nin Dijital Piyasalar Yasası (DMA), büyük dijital platformların pazar gücünü sınırlayarak daha adil ve rekabetçi bir dijital pazar yaratmayı hedefliyor. DMA, “kapı bekçisi” olarak adlandırılan büyük platformlara belirli yükümlülükler getiriyor ve bazı faaliyetleri yasaklıyor.
Yapay zeka modellerinin lisanslanması, geleneksel fikri mülkiyet doktrinlerini (telif hakkı, ticari sırlar, patentler) veri, kod ve model çıktıları için hızla gelişen lisanslama modelleriyle birleştiriyor. Yapay zeka lisanslaması, geleneksel yazılım lisanslamasından farklı olarak, modellerin nasıl erişildiği, eğitim verilerinin nasıl kullanıldığı ve yapay zeka tarafından üretilen çıktılar üzerindeki haklar gibi soruları gündeme getiriyor.
Türkiye’de ise yapay zeka tarafından üretilen içeriklerin hukuki durumu ve fikri mülkiyet hakları henüz tam olarak netleşmiş değil. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK), insanlar tarafından yaratılan eserleri korumak üzere tasarlandığından, yapay zeka çıktıları mevcut yasal çerçevede belirsizliğini koruyor.
Kullanıcıya Etkisi: Yeni Düzenlemeler Neler Getiriyor?
AB’nin “açık kaynak önce” stratejisi, özellikle kamu sektöründe yazılım tedarik maliyetlerini düşürme ve dijital altyapı üzerinde daha fazla kontrol sağlama potansiyeli taşıyor. İşletmeler ve KOBİ’ler için giriş engellerini azaltabilir ve ortak inovasyon ekosistemlerine erişim sağlayabilir. Ancak, bu durum tescilli yazılım sağlayıcıları için yeni rekabet koşulları yaratacak.
ABD’nin yapay zeka modellerine getirdiği ihracat kısıtlamaları, uluslararası yapay zeka geliştirme ve dağıtımını doğrudan etkileyecek. Yapay zeka teknolojilerini kullanan şirketler, modellerin lisanslama koşullarını ve coğrafi kısıtlamaları daha dikkatli değerlendirmek zorunda kalacak. Bu durum, özellikle çok uluslu şirketler için karmaşıklığı artırabilir.
AB Siber Dayanıklılık Yasası, yazılım ve donanım ürünlerinin güvenliğini artırarak son kullanıcılar için daha güvenli bir dijital ortam vaat ediyor. Ancak, işletmelerin bu yeni güvenlik ve uyumluluk gerekliliklerine adapte olması için önemli yatırımlar yapması gerekebilir. Yazılım lisans ihlalleri, üç katı bedel talebi ve ceza davaları gibi ciddi hukuki yaptırımlara yol açmaya devam ediyor.
